Verhaal achter de platenhoes - The Nightfly (1982) - Donald Fagen
Het is 4.09 uur in de ochtend. Je krijgt de slaap niet te pakken. Je besluit je bed uit te gaan. De nachtelijke stilte pakt je. Overdag hoor je altijd achtergrondgeluiden in de stad. Rijdende auto’s door de straat. De vuilnisman die het vuilnis van de containers in de vrachtwagen stort. Een blaffende hond. Blèrende kinderen. Maar om 4.09 uur is het stil. De stad slaapt. Zelfs het geluid op de radio is anders. Overdag hoor je meestal schreeuwerige dj’s met bombastische muziek. Maar om 4.09 uur heerst er op de radio ook rust. In dit geval met Nightfly als dj. Intieme anonimiteit heb je met deze man. Nightfly werkt bij een onafhankelijk radiostation, WJAZ, met jazz en conversatie. Hij draait muziek die je niet vaak hoort en praat over persoonlijke zaken die de luisteraar bezig houden. Op dit moment draait hij Sonny Rollins and the Contemporary Leaders zo te zien, want die hoes ligt op de voorgrond.
Je hebt muziek die naar je toekomt en muziek waar jezelf naartoe moet. Midden in de nacht komt de muziek vaak naar je toe. Of ik zo in aanraking ben gekomen met de muziek van Steely Dan weet ik niet meer precies. Het zou zo maar kunnen. Het is zwoele aanstekelijke popmuziek met jazzinvloeden met wereldhits als ‘Do it again’ en ‘Ricky, don’t lose that number’. Als je de melodie van deze nummers hoort, blijft ze de hele dag in je hoofd zitten. Zanger en toetsenist Donald Fagen van Steely Dan geeft de sfeer van de nacht prachtig weer op deze hoes. Het is zijn eerste solo-lp en op de foto imiteert hij dj Nightfly uit de eindtijd van de jaren vijftig.
Op de klok staat de tijd: 4.09 uur. In zijn overhemd en met stropdas zit hij achter een heuse professionele RCA 77DX microfoon en op de draaitafel ligt een van Fagens favoriete lp’s van Sonny Rollins. Er is een volle asbak te zien en een pakje Chesterfield King. Het merk van de draaitafel heb ik helaas niet kunnen achterhalen. Een Thorens misschien? Fotograaf James Hamilton schoot het portret in 1982 bij Fagen thuis in de Upper East Side op Manhattan. Bij de eerste sessie stond de microfoon de verkeerde kant op, dus moest alles nog een keer overgedaan worden.
Donald Fagen is één van de oprichters van Steely Dan. Samen met zijn vriend Walter Becker zijn zij het brein achter deze band uit de jaren zeventig. Met zijn eerste solo-lp The Nightfly won Fagen vele prijzen. Audiofielen zijn verzot op deze plaat, want het geluid is subliem. Het is een van de eerste popalbums die volledig op digitale apparatuur werd opgenomen. De lp werd steevast opgezet als je in de audiowinkel op zoek was naar een nieuwe geluidsinstallatie. De muziek zelf is ook heerlijk sfeervol. ‘De nummers op dit album vertegenwoordigen bepaalde fantasieën die een jongeman gehad zou kunnen hebben terwijl hij opgroeide in de afgelegen buitenwijken van een stad (New Jersey) in het noordoosten van Amerika aan het eind van de jaren ‘50 en begin jaren ‘60’; schreef Donald Fagen op de hoes van The Nightfly.
Terwijl Steely Dan spottende teksten schreef over het leven in Californië in de jaren ‘70, haalde Fagen op deze solo-lp herinneringen op aan zijn jeugd, zonder zijn gebruikelijke spot. Hij luisterde destijds vaak naar het onafhankelijke jazzy radiostation WJAZ; de plaat is een ode aan dat radiostation. Zelf groeide ik in de jaren zeventig op met het radioprogramma ‘Superclean Dreammachine’ van Ad Visser. Ad Visser? Die van Avro’s Toppop? Ja, die. ‘Adje’ draaide in dit fantastische radioprogramma de meest obscure progressieve rockmuziek. Als mijn vader op de bank lag te slapen en mijn moeder, stiekem met een glaasje Martini, naar de zwijmelmuziek en gedichten van ‘Candlelight’ luisterde, werd het voor mij tijd om me terug te trekken op mijn zolderkamertje om naar ‘Superclean Dreammachine’ te luisteren. Het is nu vijftig jaar later. Mijn ouders zijn dood. De muziek en de manier van muziek luisteren is volledig veranderd door Spotify. Maar de nachtelijke stilte blijft hetzelfde.
Door Gerrit-Jan Vrielink